Evolutie of schepping – de creationistenfolder

“Geloof”!?!

crea-folderIn Nederland worden momenteel 6 miljoen folders rondgestuurd door verwarde christenen die niets van wetenschap begrijpen. Dat blijkt meteen al uit de titel van de folder: “Evolutie of schepping: wat geloof jij?” Om meteen maar met de deur in huis te vallen: je kunt niet ‘geloven’ in evolutie – net zomin als je kunt geloven in zwaartekracht, quantummechanica, de stelling van Pythagoras of de hoogte van Mt Everest.

Wonend in Engeland krijg ik dit gratis stuk toiletpapier helaas niet toegestuurd, maar gelukkig staat de folder ook online. Eén ding is duidelijk: aan het ontwerp is meer tijd en moeite besteed dan aan het bestuderen van de wetenschap die de makers proberen te bagatelliseren.

Wat er allemaal mis is

Een deel van mijn ‘werk’ is al gedaan door Martijn van Calmthout voor de Volkskrant, maar hij is vrij kortaf. Ik ga daarom in wat meer detail in op wat er allemaal mis is met die folder. Pak hem erbij en lees mee:

1. Onze gedachten bepalen wat we zien

Helemaal mee eens! En zeker met de vraag (en het geïmpliceerde antwoord) over het bos en de boswachter. Immers, wie zal evolutie beter begrijpen: wetenschappers die hun hele carrière lang de achterliggende mechanismen hebben bestudeerd, of creationisten die niet veel meer dan de bijbel lezen (en dat wat ze lezen over wetenschap, al dan niet bewust verkeerd begrijpen)?

Ook het punt over hoe ‘we’ naar de natuur willen kijken is natuurlijk helemaal waar en in zekere zin de kern van de hele folder; als je niet anders wilt dan God zien, tja, dan houdt geen wetenschap je tegen natuurlijk. Maar ga dan niet beweren dat die wetenschap niet klopt – daar heb je dan namelijk niks over te zeggen.

2. Wie is God?

Dat is geen wetenschap en is dus irrelevant als we het over evolutie als wetenschappelijke verklaring voor het ontstaan van soorten hebben. Leidt wel af van de hoofdzaak en is als zodanig dus irritant: Skip! >> FFWD

3. Soorten wetenschap

Dit vond ik een wonderlijk en zelfs redelijk interessant deel. Niet omdat het klopt – oh nee! – maar omdat ik dit argument nog niet eerder ben tegengekomen – en ik lees tamelijk veel discussies over creationisme/ID v evolutie op het internet. Dus een puntje voor creativiteit voor de makers van de folder. Daarmee heb ik al het positiefs hierover wel gezegd en gaan we verder met wat er niet klopt:

Historisch?

Evolutie is natuurlijk (duh) geen puur ‘historische’ wetenschap zoals de makers ons willen doen geloven. Zelfs de manier waarop geschiedenis zelf (toch de ultieme ‘historische’ wetenschap) wordt weergegeven klopt niet.

the_ravager

Ten eerste maken de folderaars de fout te focusen op de subjectieve beoordeling van historische feiten. Laat ik bij het voorbeeld van de folder blijven, de Vikingen. Of die helden waren of plunderaars is inderdaad afhankelijk van waar je woont. Maar daar gaat zelfs de ‘historische’ wetenschap geschiedenis niet over! Die probeert alleen de feiten boven tafel te krijgen: wie waren de Noormannen?, waar kwamen ze vandaan, wanneer landden ze in Engeland of Nederland, waar stichtten ze nederzettingen, welke veldslag verloren ze? Ook geschiedenis kent geen waarde-oordeel toe.

Evolutie doet dat natuurlijk ook niet – evolutie probeert, als ze in het verleden kijkt, alleen de feiten boven tafel te krijgen. Hou oud is dit fossiel, op welk ander dier lijkt het; klopt dat met wat we al weten van andere fossielen? Evolutie kent ook geen waarde-oordeel toe als ‘is dit dier beter dan de dieren die vooraf gingen’ of zoiets raars. Maar creationisten verwarren wetenschap – en schijnbaar elke vorm van wetenschap – met dingen als ‘geloof’ en ‘opinie’.

Geen experimenten?

Okee, aan het verleden kunnen we niets veranderen noch proefjes doen, maar helaas voor de makers van de folder kan er natuurlijk wel degelijk aan evolutie geëxperimenteerd worden. En waar dat gebeurt, ondersteunen de experimenten de theorie wonderwel. Soorten ontstaan en verdwijnen onder selectiedruk; organismen veranderen in verloop van tijd en precies zoals de evolutietheorie voorspelt. Die proeven zijn ook prima te herhalen.

En dan nog dit

Iets anders dat de evolutietheorie doet is het voorspellen van wat we zouden moeten aantreffen in het verleden. Dit is een herhaalbaar proces en goed vergelijkbaar met de experimenten uit de ‘technische’ wetenschappen waar de makers van de folder wel vertrouwen in hebben.

Als je bijvoorbeeld weet dat de kolonisatie van een land begon in het jaar (zeg) 1600 in het oosten, en dat de eerste kolonisten het uiterste westen bereikten in 1800, dan kun je voorspellen dat 1) rond 1700 de kolonisten er ergens tussenin zaten en 2) er geen enkele nederzetting gevonden wordt van voor 1600. Dat is een ‘falsifieerbare’ voorspelling en dat is een voorwaarde voor wetenschap.

ambulocetusEvolutie doet precies dat soort voorspellingen, en elke voorspelling is falsifieerbaar. Het mooie is dat in 150 jaar elke ontdekking die gedaan is aan oude soorten precies consistent is met de evolutietheorie. Tussenvormen tussen belangrijke diergroepen zijn niet alleen in groten getale gevonden; ze zijn precies gevonden in die gesteenten en met die ouderdom die kloppen met wat we weten over de voorgaande en nakomende soorten. Een beroemd paleontoloog werd eens gevraagd wat er nodig was om de evolutietheorie te ontkrachten; hij bromde ‘een konijn in het precambrium‘. Er zijn miljoenen fossielen ontdekt; elk daarvan had een precambrisch konijn (of even desastreus equivalent) kunnen zijn en de evolutietheorie had op de schop gemoeten. Dat is niet het geval; er is geen enkel fossiel bewijs dat de evolutietheorie niet klopt (en dan hebben we het nog niet eens over de andere bewijzen die de evolutietheorie onderuit kunnen halen, maar dat niet doen).

4. Wat gaat vanzelf?

Een vreemd stukje. De makers beginnen alsof ze het stokoude argument willen gaan gebruiken dat evolutie tegen entropie ingaat en daarom niet zou kunnen. Maar vervolgens geven ze aan dat de energie om evolutie te laten werken van de zon kan komen… en dat is het. Hmm…? De vraag die vervolgens gesteld wordt komt dan ook vreemd over: ‘klopt dit met wat je normaal ziet?’. Tja, als je normaal ziet dat iets energie kost om op te bouwen en evolutie kan die energie uit de zon halen… dan klopt dat.

5. Een paar feiten

A. Fossielen. Tja, dat er fossielen gevonden worden van dieren die er nu nog steeds ‘net zo’ uitzien ‘as vroegah’ is natuurlijk helemaal niet in tegenspraak met evolutie. Evolutie claimt niet dat dieren altijd veranderen; evolutie verklaart waarom organismen veranderen als ze dat doen – en ook waarom niet. Als de omgeving niet noemenswaardig verandert, dan is hetzelfde blijven een prima optie. Deze vraag creëert (no pun intended) een valse tegenstelling tussen ‘schepping’ en ‘evolutie’. Helaas, geen punten voor de folder hier.

B. Aardlagen. Dit is een makkelijk stukje; het is namelijk onzin. Je vindt helemaal niet de ‘kleine eenvoudige’ organismen onderin en dan de grotere erboven. Simpel voorbeeld: dinosaurussen. Die zijn (soms) enorm groot en ingewikkeld maar liggen wel allemaal op minimaal 65 miljoen jaar diep. Dus. En dat is maar één van legio voorbeelden. De alternatieve theorie (de zondvloed) rammelt aan zoveel kanten dat ik die niet eens hoef te weerleggen, maar een willekeurig punt zou zijn dat vissen (‘worden als eerste bedolven’ – waarom eigenlijk? Die kunnen toch juist zwemmen?) door de hele geologische kolom worden gevonden. Landdieren natuurlijk ook.

In het algemeen kan de zondvloedtheorie geen verklaring bieden voor de ‘grote uitstervingen’ uit het verleden – waarom zouden naast de dinosauriërs de pterosauriërs, plesiosauriërs en mosasauriërs precies tegelijkertijd zijn verzwolgen door zo’n zondvloed, terwijl andere dieren konden vluchten? En er zijn een flink aantal (minstens vijf ) van dat soort grote uitstervingen te verklaren. Maar laat me dit dode paard verder met rust laten. (‘Om over na te denken: welke verklaring is het meest waarschijnlijk?’ is natuurlijk een inkoppertje.)

C. Versteende bomen. Weer een puntje voor originaliteit, want dit argument heb ik nog niet eerder gelezen. Ik ben geen paleontoloog, dus de directe verklaring hiervoor heb ik niet. Wel lijkt het me een goed idee om zowel die bomen als de omringende aardlagen te radiodateren en dan weten we het antwoord. Maar dat die aardlagen door een zondvloed ontstaan zouden zijn ligt niet voor de hand.

D. Embryo’s. Ik ben ook geen embryoloog, maar of embryos van allerlei gewervelden nou op elkaar lijken of niet is niet zo relevant. Het ‘basic body plan’ van elk gewerveld dier is namelijk wel degelijk hetzelfde – en dat kun je zowel tijdens als na de ontwikkeling van een embryo gewoon zien. Dat Haeckel of schoolboeken snode bedoelingen zouden hebben of deel uitmaken van een complot lijkt me vergezocht.

6. Conclusie

1. Dat het niet te bewijzen is dat de mens is geëvolueerd ‘omdat’ dat in het verleden is gebeurd is – zoals boven aangetoond – onzin.

2. Dat geschiedenis (en, bij implicatie, de evolutietheorie) wordt geschreven vanuit een standpunt, met een doel, is niet waar. Althans, het doel is niet een vooropgestelde conclusie bereiken, maar het zo goed mogelijk ontdekken en verklaren van feiten. Zekere folders echter…

3. Er wordt misschien één (1) bewijs gebruikt – de tekeningen van Haeckel – dat verouderd is. En misschien nog wel een handjevol meer. Zowel wetenschappers als samenstellers van schoolboeken zitten er soms naast. Da’s jammer, maar dat moet niet afleiden van de vele (en dan bedoel ik vele, heel vele) bewijzen die wel gewoon kloppen.

4. Inderdaad, als het over je eigen levensbeschouwing gaat heb je de keuze wat je gelooft. Maar als je er wetenschappelijk tegenaan kijkt (en dat doe je op school en op de universiteit), dan heb je die keuze niet. Het scheppingsverhaal is op geen enkele manier wetenschappelijk en zal dat niet worden.

En de evolutietheorie geeft natuurlijk wel degelijk antwoorden op vragen als ‘waarom ben ik hier?’ en ‘waar kom ik vandaan?’, alleen zijn dat niet de antwoorden die sommigen willen horen. Maar dat kun je evolutie niet kwalijk nemen – don’t shoot the messenger.

En dus…

crea_folder_shredder1Is dit een enorme verspilling van papier. Preken voor de bekeerden. Ik kan me niet voorstellen dat dit iemand overtuigt die ook maar iets van wetenschap begrijpt.

Het weinige positieve dat ik de makers van deze folder kan nageven is dat ze in elk geval niet, zoals hun Amerikaanse tegenhangers, bewust liegen om een politieke agende door te drukken. Ze lijken eerder gewoon veel te weinig van de achterliggende wetenschap te weten om er serieus tegenin te kunnen gaan. Jammer jongens! Toch maar eens een goed boek over evolutie openslaan?

2 thoughts on “Evolutie of schepping – de creationistenfolder

  1. Schiller zei ooit: “Tegen domheid strijden zelfs de goden tevergeefs”. En hij had gelijk.

    // F

  2. Ik ben het hier helemaal mee eens!! Belachelijk zo’n kutfoldertje.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s